บรรณนิทัศน์ออนไลน์
๒๓๐ ปี ศรีรัตนโกสินทร์: มรดกความทรงจำกรุงเทพมหานคร
เรื่อง : ๒๓๐ ปี ศรีรัตนโกสินทร์: มรดกความทรงจำกรุงเทพมหานคร
สำนักพิมพ์ : อุษาคเนย์
ผู้เขียน : วินัย พงศ์ศรีเพียร
หมวดหมู่ : 959.35 ว619ส 2556
ISBN : 9786167739182
บรรณนิทัศน์:
หนังสือภาพพิมพ์สี่สีทั้งเล่ม กระดาษอาร์ตอย่างดีที่รวมภาพสวยและเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ความทรงจำของกรุงเทพฯ ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน
ผลงานที่เล่าเรื่องกรุงเทพมหานครโดยครอบคลุมประเด็นสำคัญต่างๆ อย่างครบถ้วนและใช้ภาษาอย่างง่ายๆ ที่สามารถสื่อสารกับและส่งสารถึงผู้อ่านได้อย่างตรงไปตรงมา ภายในเล่มแบ่งออกเป็น ๙ ภาค ดังนี้
ภาคที่ ๑ "จากบางกอก (ธนบุรียศรีมหาสมุทร) ถึงกรุงรัตนโกสินทร์"
เล่าเรื่องภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ของเมืองบางกอกแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยามาจนสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานี เมืองที่มีทั้งด่านเก็บภาษี สวนผลไม่เลิศรส และเมืองป้อมปราการ การสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ผ่านแนวคิดเรื่องผังเมือง ความสำคัฐของนาม "รัตนโกสินทร์" พระราชมรดกรัชกาลที่ ๑ ในด้านต่างๆ เช่น การทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา การจัดทำประมวลกฎหมาย การพัฒนาเศรษฐกิจการฟื้นฟูวัฒนธรรมและวรรณกรรม นอกจากนั้นกล่าวถึงความสัมพันธ์กับต่างประเทศมิชชันนารีการปรับเปลี่ยนโลกทัศน์พัฒนาการด้านภูมิปัญญาของชนชั้นนำ บางกอกในยุคสยามเผชิญหน้ากับลัทธิจักรวรรดินิยมตะวันตก และการปกครอง รวมถึงกรุงเทพมหานครก่อนการปฏิรูปการบริหารราชการแผ่นดินตามแบบตะวันตก
ภาคที่ ๒ "สิ่งที่เป็นหลักเป็นประธานของบ้านเมือง"
อันได้แก่ พระราชมณเทียรสถานอันเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจฝ่ายอาณาจักร (สถาบันพระมหากษัตริย์ซึ่งเป็นประธานของบ้านเมือง) และสรรพศาสนสถานทั้งของพระพุทธศาสนา และศาสนาหรือลัทธิความเชื่ออื่นๆ ที่เป็นหลักธรรมยึดมั่นจิตใจของชาวกรุงเทพมหานคร ทั้งศาลนาพราหมณ์ คริสต์ และอิสลาม
ภาคที่ ๓ ว่าด้วยเรื่อง "เทศมองไทย: กรุงเทพมหานครในสายตาชาวตะวันตก "
จากหลักฐานที่ชาวตะวันตกที่ได้เข้ามายังบางกอกในสมัยรัชกาลที่ ๒ ถึงรัชกาลที่ ๔ โดยเฉพาะการพรรณนาสภาพบ้านเมือง ประชากร และวิถีชีวิตของชาวสยามในบางกอก
ภาคที่ ๔ "ไทยมองเทศ: จารึกวัดพระเชตุพนฯ ส่วนที่ว่าด้วยโคลงภาพชน ๓๒ ภาษา มรดกความทรงจำกรุงเทพมหานคร"
ผ่านจารึก ณ วัดพระเซตุพนวิมลมังคลารามในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อราชสำนักสยามเริ่มติดต่อกับชาวตะวันตกใกล้ชิดมากขึ้นและโลกทัศน์แบบไตรภูมิได้เปิดทางแก่การรับรู้โลกทางภูมิศาสตร์แบบตะวันตก โคลงภาพชน ๓๒ ภาษา มรดกความทรงจำกรุงเทพมหานคร อันได้แก่ กระแซ กะเหรี่ยง เกาหลี ขอม จาม จีน จุเหลี่ย ญวน ดอดชิ เตลง ฝรั่งเศษ พม่า มลายู ญี่ปุ่น ลาวยวน ลิ่วขิ่ว หรุ่มโต้ระกี่ หรูชปีตะสบาก สยาม อิตาเลียน สระกาฉวน เงี้ยว ปะถ่าน พราหมณ์รามเหศร์พราหมณ์ฮินดู่ ยิบเซ็ด สิงหฬ หรูชตาตา หุ้ยหุย อาฟริกัน อาหรับ และฮินดู่
ภาคที่ ๕ "กรุงเทพมหานครในฐานะศูนย์กลางแห่งภูมิปัญญาไทย"
กล่าวถึงการรับภูมิปัญญาตะวันตกและกำเนิดของปัญญาชนสยามยุคใหม่ ลักษณะการเลือกรับหรือไม่รับวัฒนธรรมตะวันตกของชนชั้นนำสยาม บทบาทของสื่อสิ่งพิมต์ต่อความเปลี่ยนแปลงทางสังคม ทิศทางและนโยบายรัฐบาลกับการพัฒนาการศึกษาโดยมีกรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลาง
ภาคที่ ๖ "กรุงเทพมหานครในวรรณกรรมไทย"
หลักฐานวรรณกรรม ทั้งที่เป็นร้อยกรองและร้อยแก้ว ในฐานะหลักฐานประวัติศาสตร์ที่ช่วยให้มองเห็นภาพความเปลี่ยนแปลงของสังคมสยามตั้งแต่แรกสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ อันเชื่อมโยงกับภาพจิตรกรรมฝาผนังในสถานที่ต่างๆ บอกเล่าเรื่องราวบรรยากาศของกรุงเทพมหานครในสมัยต่างๆ และประเพณีสิบสองเดือน จนถึงสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ ผ่านภาพถ่ายหลายต่อหลายภาพ
ภาคที่ ๗ "กรุงรัตนโกสินทร์ในยุคสยามใหม่"
เรื่องราวของกรุงเทพมหานครในรูปแบบของประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่มีชีวิตชีวาเช่นเดียวกับในภาคที่ ๖ กล่าวคือ ความเปลี่ยนแปลงด้านสาธารณูโภคและผลกระทบต่อชุมชนชาวกรุงเทพมหานคร ผู้เขียนเล่าเรื่องชุมชนการค้าและบ้านช่างฝีมือ งานเฉลิมฉลองพระนครลักษณะของนันทนาการ และประสบการณ์อื่นๆ ของชาวบางกอก เช่น ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ ๒ และน้ำท่วมใหญ่ และจบลงด้วยเรื่องประกาศการรวมจังหวัดธนบุรี และจังหวัดพระนครเพื่อตั้งกรุงเทพมหานครในฐานะเขตการปกครองพิเศษ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๕
ภาคที่ ๘ "ที่เหลือไว้ในความทรงจำ"
เป็นเรื่องประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมกรุงเทพมหานคร ทั้งวิถีชีวิตชาวบางกอก การสัญจรในอดีต เช่น รถม้า รถถีบ รถลากแบบต่าง ๆ รถราง รถเมล์ รถแท็กซี่ รถสามล้อ จนมีรถสามล้อเครื่อง หรือที่เราเรียกว่า ตุ๊กตุ๊ก ในปี พ.ศ. ๒๕๐๓
ภาคที่ ๙ "จากบางกอกในปัจจุบันสู่รัตนโกสินทร์ในอนาคต"
สภาพปัจจุบันของกรุงเทพมหานครที่มี ๕๐ เขตการปกครอง บริการสาธารณะ วิถีชีวิตของคนเมือง กรุงเทพในสังคมโลก และทิศทางการพัฒนาสู่อนาคต
ท้ายเล่มยังมีลำดับเหตุการณ์สำคัญของกรุงเทพมหานครอีกด้วย
บทวิจารณ์หนังสือ :
Rimkhobfabooks